In oktober, november en december komen er zo'n 30 procent meer kettingbotsingen voor dan in de rest van het jaar, blijkt uit cijfers van de ANWB. Dat is geen toeval. De herfst combineert lage zon, natte bladeren, vroege duisternis en vermoeide bestuurders in één seizoen, en die combinatie is verraderlijker dan winterse sneeuw. Terwijl iedereen zich in december al mentaal voorbereidt op gladheid, rijden we in september en oktober nog met een zomerinstelling rond. Precies daar gaat het mis.
Waarom vermoeidheid nu harder toeslaat
Een moe bestuurder maakt vier keer zoveel kans op een ongeluk als een uitgeruste bestuurder, en ongeveer een op de vijf ernstige ongelukken heeft vermoeidheid als oorzaak. In de herfst wordt dat risico groter, simpelweg omdat het eerder donker wordt terwijl je lichaam nog op zomertijd draait. Je vertrekt in het donker naar je werk en rijdt 's avonds ook weer in het donker terug. Dat kost meer concentratie dan je denkt.
Bouw daarom bewust pauzes in op langere ritten, ook als je ze in de zomer nooit nodig had. Zet de radio harder, open een raampje op een koel moment, en stop zodra je ogen zwaar aanvoelen. Onderschat dit niet: vermoeidheid geeft geen waarschuwing zoals een dashboardlampje. Twijfel je wat een lampje wél betekent, dan lees je meer in ons artikel over dashboardverlichting.
Er speelt nog iets mee dat weinig bestuurders benoemen: de laagstaande herfstzon. Rond september en oktober staat de zon precies op het niveau van je voorruit tijdens de spits, zowel 's ochtends als 's avonds. Dat verblindt op een manier die veel heftiger aanvoelt dan de zomerzon, omdat je hem recht in de rijrichting hebt staan. Een goede zonneklep en een schone voorruit helpen enorm, want krassen en vuil op het glas verstrooien het licht en maken het effect nog erger.
Mist halveert je zicht, dus halveer je snelheid
De vuistregel van de ANWB is simpel: halveer je snelheid en verdubbel je afstand tot de auto voor je. Rijd je 100 kilometer per uur en zakt het zicht tot enkele tientallen meters, dan is de kans dat je op tijd kunt stoppen voor een obstakel vrijwel nul. Zet bij mist bewust je dimlicht aan, ook overdag, want lichtsensoren herkennen mist vaak niet goed en schakelen daardoor niet automatisch.
Mistlampen aan de voorkant mag je pas gebruiken als het zicht ernstig wordt belemmerd, wettelijk gezien onder de 200 meter. Achterlicht voor mist is verplicht op elke auto en werkt onafhankelijk van je gewone verlichting. Check dus voor het seizoen begint of je mistlampen het nog doen, dat kost je vijf minuten en voorkomt een boete of, veel belangrijker, een aanrijding omdat niemand je zag aankomen.
Natte bladeren zijn gevaarlijker dan een gladde weg lijkt
Een laag natte bladeren op het asfalt geeft ongeveer dezelfde grip als een dun laagje ijs, vooral onder boomrijke lanen en op rotondes waar bladeren zich opstapelen. Het verraderlijke is dat je het niet ziet aankomen zoals bij sneeuw. De weg lijkt gewoon nat, maar je remweg kan zomaar dertig procent langer worden. Rem daarom eerder en geleidelijker dan je gewend bent, en vermijd hard sturen op plekken met veel bladafval.
Je bandenprofiel maakt hier het verschil. Onder de wettelijke grens van 1,6 millimeter verdwijnt de grip op nat blad en asfalt razendsnel. Twijfel je of je nog op zomerbanden moet rijden of alvast moet overstappen, dan zet ons overzicht van winterbanden versus all-season banden de keuzes duidelijk naast elkaar.
Vier onderdelen die je nu al checkt
Voor de eerste vorstdag komt, is er nog tijd om je auto goed voor te bereiden. Vier punten die je in een kwartier kunt controleren:
- Ruitenwissers: bekijk het rubber op scheurtjes en vervang ze als ze strepen trekken. Slecht zicht bij regen is in de herfst funest.
- Verlichting: laat een garage of tankstation checken of alle lampen het doen, inclusief de mistachterlicht.
- Bandenprofiel: meet de diepte, ook op de achterbanden, want die verliezen grip net zo snel als de voorbanden.
- Accu: koude ochtenden vragen meer van je accu. Een accu die al zwakjes start in september, laat je in november vaak volledig in de steek.
Wie de winter serieus wil voorbereiden in plaats van alleen de herfst, vindt een uitgebreidere aanpak in ons artikel over veilig op pad in de winter. Veel van die stappen kun je nu al zetten, zodat je in december niet in de kou staat met een startaccu die het begeeft.
Dit is wat je dit weekend nog kunt doen
Je hoeft niet te wachten tot het glad wordt om actie te ondernemen. Rijd dit weekend een keer bewust over een route met veel bomen en let op hoe je auto reageert op de bladeren. Check daarna je ruitenwissers en verlichting, en meet je bandenprofiel met een simpele profielmeter of gewoon een euromunt. Kost je twintig minuten, en het verschil tussen op tijd stoppen en een aanrijding wordt precies in die twintig minuten bepaald.
Meer lezen over hoe de ANWB deze risico's onderbouwt? Zij zetten de cijfers en adviezen uitgebreid op een rij in hun herfstadvies en in hun uitleg over rijden bij mist.