In de nacht van zaterdag 24 op zondag 25 oktober 2026 zet heel Nederland de klok weer een uur terug. Een extra uur slaap, zou je denken, niets om je druk over te maken. Maar voor automobilisten die 's avonds over provinciale wegen rijden, is dit een van de gevaarlijkste momenten van het jaar. Niet vanwege gladheid of mist, maar vanwege wild dat ineens precies oversteekt wanneer jij in de file staat.
Rijkswaterstaat waarschuwt er jaarlijks voor: na de overgang naar wintertijd valt de avondspits ineens in de schemer. En schemer is exact het moment waarop reeën, damherten en wilde zwijnen het actiefst zijn. Twee patronen die eerst los van elkaar liepen, schuiven door de klokomzetting plotseling over elkaar heen.
Waarom de klokomzetting dieren in de war brengt
Wild dieren leven op zonlicht, niet op een wekker. Een ree trekt 's nachts het veld op om te grazen en zoekt bij het eerste ochtendlicht weer dekking in het bos, of andersom bij valavond. Die cyclus verschuift niet mee met de klok. Automobilisten wel: voor hen begint de avondspits gewoon weer om 17.00 uur, alleen is het buiten dan ineens een uur eerder donker dan de week ervoor.
Het duurt enkele weken voordat dieren hun gedrag aanpassen aan het nieuwe ritme van het verkeer. Precies in die overgangsperiode, de laatste dagen van oktober en de eerste helft van november, gebeuren de meeste aanrijdingen.
De cijfers die je serieus moet nemen
Jaarlijks worden in Nederland tussen de 12.000 en 15.000 reeën aangereden, met honderden extra aanrijdingen met wilde zwijnen. De reeënpopulatie is de afgelopen zestig jaar sterk gegroeid, van zo'n 5.000 dieren in 1950 naar een geschatte 100.000 tot 120.000 nu. Meer dieren en meer verkeer op dezelfde smalle provinciale wegen betekent simpelweg meer kans op een botsing.
Gelderland, met de Veluwe als kerngebied, telt de meeste aanrijdingen van het land: rond de 1.300 per jaar. Flevoland staat onderaan met circa 290 gevallen. Als je in de buurt van bos- of heidegebied rijdt, zoals de Veluwe, de Utrechtse Heuvelrug of delen van Drenthe en Overijssel, is het risico dus een stuk hoger dan gemiddeld.
Ook voor je portemonnee is dit relevant. Het Verbond van Verzekeraars registreerde een duidelijke stijging in het aantal schademeldingen na aanrijdingen met dieren, van 5.750 in 2014 naar 8.603 een aantal jaar later, en de gemiddelde schadelast per geval loopt ook op. Een botsing met een ree beschadigt al snel de bumper, grille, koplamp en soms zelfs de motorkap, en dat tikt aardig aan bij je eigen risico.
Dit zijn de uren waarin je extra moet opletten
Het grootste gevaar zit niet in het holst van de nacht, maar precies in de dalende schemer tussen 17.00 en 19.00 uur, en in mindere mate tussen 6.30 en 8.00 uur 's ochtends. Dat zijn exact de uren waarin de meeste mensen van en naar hun werk rijden. Wie in de herfst al rekening houdt met gladde bladeren en vroege duisternis, kan dat lijstje dus uitbreiden met wildwissels: borden met een rood driehoekje en een hertje erop staan er niet voor de sier.
Wat je doet als er toch een dier oversteekt
Rem recht vooruit en stuur niet uit. Dat advies klinkt tegenstrijdig als je instinct zegt dat je moet ontwijken, maar een klapband of een botsing met een boom door een stuurcorrectie veroorzaakt vaker ernstig letsel dan de aanrijding met het dier zelf. Houd het stuur stevig vast, rem gecontroleerd en laat het dier zijn weg vervolgen.
- Zet na een aanrijding je alarmlichten aan en zet de auto veilig aan de kant
- Bel bij een groot dier zoals een ree, damhert of wild zwijn altijd 112, ook als het dier wegrent
- Raak een gewond dier nooit zelf aan, dat is gevaarlijk voor jou en het dier
- Maak foto's van de schade voor je verzekering en noteer de locatie zo precies mogelijk
Zo verklein je het risico deze herfst
Een paar simpele aanpassingen aan je rijgedrag schelen al veel. Verminder je snelheid op wegen door bos- of heidegebied zodra het schemert, ook als de maximumsnelheid hoger ligt. Gebruik grootlicht waar mogelijk en dim op tijd voor tegenliggers, zodat je eerder ogen van dieren langs de berm ziet oplichten. Let extra op bij wildwisselborden en bij wegen die direct langs een bosrand lopen.
Wie zijn auto al winterklaar maakt, kan daar dit jaar bewust wildrisico aan toevoegen: een schonere voorruit en werkende grootlicht maken in de schemer net dat verschil tussen op tijd zien en te laat zien. Ook de keuze tussen winterbanden en all-seasonbanden is relevant, want een kortere remweg geeft je net dat beetje extra reactietijd als er onverwacht een dier de weg op springt.
Zo rijd je de komende weken net iets slimmer
De klokomzetting van 25 oktober is geen onschuldig uurtje slaap, zeker niet als je dagelijks over een provinciale weg naar je werk rijdt. Bouw de komende weken bewust wat extra marge in: vertrek vijf minuten eerder zodat je niet hoeft te haasten, rem af zodra je een wildwisselbord ziet en hou je snelheid in de schemer net iets lager dan je gewend bent. Die paar seconden extra reactietijd zijn precies wat het verschil maakt tussen remmen en een aanrijding.